Na jaren van financiële onzekerheid en verlies, lijkt het doek voor mediabedrijf Audax toch niet te vallen. De uitgever en distributeur van bekende tijdschriften en eigenaar van winkelketen Bruna is verkocht aan een onbekende investeerder. Daarmee komt een einde aan de familieband met de Brabantse familie De Leeuw, die het bedrijf sinds 1947 leidde.
De verkoop werd opgemerkt door Het Financieele Dagblad en blijkt uit het onlangs gedeponeerde jaarverslag over 2024. Daarin staat vermeld dat de transactie “een dezer dagen” zal worden afgerond. De naam van de koper blijft vooralsnog geheim, zolang de aandelenoverdracht niet officieel is afgerond. Het zou ook kunnen gaan om twee kopers, waarbij logischerwijs de uitgeeftak en de retailtak zelfstandig verder gaan.
Schuldenlast speelde grote rol
Audax kampte al jaren met zware financiële tegenwind, mede door de sterk afgenomen verkoop van tijdschriften in het digitale tijdperk en de nasleep van de coronacrisis. Tijdens de pandemie maakte het bedrijf gebruik van uitstelregelingen en NOW-steun, maar bouwde daarmee ook een schuldenberg op van in totaal ruim 43 miljoen euro: 32,8 miljoen euro bij de Belastingdienst en 9,25 miljoen euro bij het UWV.
Al in het jaarverslag van 2022 werd gewaarschuwd dat het bedrijf zonder ‘maatwerkafspraken’ in liquiditeitsproblemen zou komen.
In 2024 kwam het verlies uit op ruim €11 mln bij een omzet van €196 mln. Ook de jaren ervoor waren rood. Het eigen vermogen is inmiddels €29 mln negatief. Audax kampte al langer met de gevolgen van digitalisering. De afname van tijdschriften en boeken in fysieke vorm zette de kernactiviteiten steeds verder onder druk, terwijl vaste kosten hoog bleven.
Na langdurige onderhandelingen wist Audax recent schuldsanering te realiseren. Zo betaalt het bedrijf deze maand 6,8 miljoen euro aan de fiscus en 1,8 miljoen euro aan het UWV – samen circa 20 procent van de totale schuld. De resterende schulden worden overgenomen door de nieuwe eigenaar(s).
Zonder deze regeling was een overname onmogelijk geweest, stelt het management in het jaarverslag. Dankzij een kapitaalinjectie van de investeerder kunnen de laatste betalingen worden voldaan en is het bedrijf naar eigen zeggen “gered van de ondergang”.
“De nieuwe eigenaar krijgt een bedrijf dat weliswaar financieel uitgekleed is, maar operationeel ingrijpend is herstructuurd. De afgelopen jaren werden het hoofdkantoor in Gilze verkocht, Marskramer afgestoten, Bookspot gesloten en de AKO-keten geïntegreerd met Bruna. Ook werd de logistiek van de tijdschriftendistributie uitbesteed. Volgens Audax moet dat leiden tot een veel lagere kostenbasis. Voor 2025 wordt gemikt op een break-evenresultaat”, zo meldt Dirk Mulder, expert handel en retail bij de ING, op LinkedIn. Hij vervolgt: “De verkoop van Audax laat zien hoe kwetsbaar traditionele mediaketens zijn geworden. Zonder schuldsanering en kapitaal van buiten was dit bedrijf verdwenen. De vraag is niet of papier nog een plek heeft, maar of er genoeg schaal en innovatie is om er nog geld aan te verdienen. Audax krijgt een tweede kans, maar alleen met een radicaal andere aanpak.”
Van familiebedrijf naar investeringsbezit
Audax werd in 1947 opgericht door Henk de Leeuw als Uitgeverij De Vrijbuiter. Onder leiding van zijn zoon Jacques groeide het bedrijf uit tot een belangrijke speler in de Nederlandse mediamarkt. In 2017 droeg Jacques de leiding over aan zijn zoon Hubert de Leeuw. Hoewel Audax in 2020 kort werd geleid door een externe directeur – een periode waarin onder meer Bruna en Marskramer werden overgenomen – nam Hubert het roer snel weer terug. Na de verkoop van Marskramer trad begin 2023 Hans Willem Cortenraad aan als CEO en stapte Hubert de Leeuw over tot de Raad van Commissarissen. Met deze verkoop komt nu definitief een einde aan bijna 80 jaar familiair eigendom.
De aandelen van Audax waren de laatste jaren ondergebracht in Stichting Continuïteit Audax, een constructie waarmee de familie haar belangen borgde. Maar sinds 2023 werd actief gezocht naar een koper.
Diep in de rode cijfers
Het jaarverslag laat zien hoe slecht het er financieel voor stond met het bedrijf. In 2024 boekte Audax een omzet van 196,3 miljoen euro – een daling van 20 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Het nettoverlies kwam uit op 11,2 miljoen euro, vergelijkbaar met het verlies in 2023. Het eigen vermogen stond eind 2024 op 29 miljoen euro negatief.
De reorganisaties, het schrappen van verlieslatende activiteiten zoals de AKO-winkels, en de verhuizing van Gilze naar Rijen waren niet voldoende om het tij te keren. Pas nu – met schuldsanering en overname – gloort er weer perspectief.
Voorzichtig optimisme
Volgens een woordvoerder van Audax verwacht het bedrijf dat 2025 met een break-evenresultaat kan worden afgesloten. Daarmee hoopt het concern, dat onder meer Vriendin, Weekend, Santé, Party en Royalty uitgeeft, eindelijk weer rendabel te worden.
De overname betekent mogelijk ook nieuw elan in een sector die al jaren onder druk staat door digitalisering en veranderend consumentengedrag. Wat de plannen zijn van de nieuwe investeerder is nog onbekend, maar Audax lijkt voorlopig van de ondergang gered. Of het bedrijf daarmee ook in Brabantse handen blijft, is nog de vraag.
Audax is actief in retail (Bruna, ReadShop), distributie (Betapress, Van Ditmar), uitgeven (Audax Publishing) en logistiek. Het concern heeft bijna 500 winkels (eigen en franchise) en bevoorraadt duizenden verkooppunten in heel Nederland, waaronder op Schiphol en treinstations.
