De opkomst van Aziatische onlineplatforms zoals Temu en Shein heeft verstrekkende gevolgen voor de Duitse economie, waarbij de jaarlijkse schade aan verloren toegevoegde waarde wordt geschat op € 2,4 miljard. Een recente studie van het Duitse Economisch Instituut (IW), uitgevoerd in opdracht van de Duitse detailhandelsfederatie (HDE), toont aan dat de binnenlandse detailhandel met een direct verlies van € 1,3 miljard de grootste klap opvangt.
Dit effect sijpelt echter door naar de gehele economische keten, waarbij ook sectoren als logistiek, energie en vastgoed worden geraakt door de verschuivende consumentenstromen. De ernst van de situatie wordt onderstreept door het feit dat dagelijks circa 460.000 pakketten van deze platformen Duitse huishoudens bereiken, wat naar verwachting in 2025 op EU-niveau zal oplopen tot twaalf miljoen zendingen per dag.
Verlies arbeidsplaatsen
De verschuiving naar deze Chinese marktplaatsen heeft inmiddels ook de arbeidsmarkt bereikt, waar de berekeningen wijzen op een verlies van meer dan 40.000 banen in Duitsland. Het merendeel van dit banenverlies, ongeveer 28.300 arbeidsplaatsen, vindt plaats binnen de detailhandel zelf, maar ook toeleveringsindustrieën voelen de gevolgen van de verminderde lokale bedrijvigheid. Naast de krimpende werkgelegenheid loopt de Duitse schatkist jaarlijks circa € 429 miljoen aan belastinginkomsten mis. Dit verlies aan inkomstenbelasting, omzetbelasting en vennootschapsbelasting is het directe resultaat van aankopen die niet langer bij fysieke of binnenlandse winkels plaatsvinden, maar via kanalen die volgens critici de Europese belastingtarieven en regelgeving systematisch omzeilen.
Politieke actie vereist
HDE-voorzitter Alexander von Preen spreekt van een onhoudbare situatie en beschuldigt de politiek van inactiviteit terwijl binnenlandse ondernemers op de rand van de afgrond staan. Terwijl lokale retailers onderworpen zijn aan strenge controles en wettelijke voorschriften, zouden Temu en Shein vaak goederen leveren die gezondheidsrisico’s vormen of niet voldoen aan de Europese veiligheidseisen. De federatie pleit daarom voor strengere douanecontroles naar Frans voorbeeld en de verplichting voor platformen uit derde landen om een bereikbare vertegenwoordiger binnen de EU aan te stellen om sancties effectief te kunnen handhaven. Von Preen benadrukt dat concurrentie weliswaar wenselijk is, maar dat er momenteel sprake is van een fundamenteel ongelijk speelveld dat het economische landschap in gevaar brengt.
Reactie Chinese platformen
Vanuit de bekritiseerde platformen wordt echter een ander beeld geschetst, waarbij beide bedrijven claimen juist een bijdrage te leveren aan de lokale economie. Temu stelt dat het duizenden traditionele bedrijven in Europa toegang geeft tot een wereldwijd klantenbestand, terwijl Shein aangeeft dat ruim 600 Duitse bedrijven via hun platform verkopen en dat zij de afgelopen jaren honderden miljoenen euro’s aan belastingen in Duitsland hebben afgedragen. Desondanks intensiveert de Europese Unie de tegenmaatregelen met de introductie van nieuwe invoerrechten en verwerkingsheffingen die vanaf medio 2026 van kracht worden. Daarnaast lopen er momenteel onderzoeken door de Europese Commissie en het Duitse Bundeskartellamt naar mogelijke schendingen van de Wet digitale diensten en vermeende onrechtmatige prijsafspraken.
Situatie Nederland
De situatie in Nederland is vergelijkbaar kritiek, aangezien de Nederlandse detailhandel met dezelfde grensoverschrijdende dynamiek te maken heeft. De enorme stroom pakketten die dagelijks de Europese Unie binnenkomt — naar verwachting twaalf miljoen zendingen per dag in 2025 — raakt ook de Nederlandse winkelstraten en binnenlandse webshops, die kampen met een ongelijk speelveld op het gebied van btw, invoerrechten en productveiligheid.
Ook hier kunnen de gevolgen op middellange termijn leiden tot een daling in de toegevoegde waarde en een toenemende druk op de werkgelegenheid in de retailsector. Er zijn lichtpuntjes, zeker nu de Europese Commissie en nationale toezichthouders zoals de ACM de handhaving op de Wet digitale diensten opschroeven om consumenten te beschermen tegen onveilige producten en misleidende handelspraktijken. De aangekondigde Europese invoerrechten en de nieuwe verwerkingsheffing vanaf eind 2026 moeten ook in Nederland gaan zorgen voor een betere balans tussen lokale ondernemers en Aziatische prijsvechters.
